Şanlıurfa şıllık tatlısı, ince pişirilen akıtma katlarının arasına iri dövülmüş ceviz konup şeker, su ve Urfa sadeyağıyla hazırlanan şerbetle buluşturulmasıyla yapılır. Tatlı, tepsiye kat kat dizilerek ya da cevizli katlar rulo sarılıp dilimlenerek sunulabilir. Tescilli tarifte hamur un, su ve tuzla hazırlanır; süt ve kabartma tozu içeren tarifler ise ayrı birer ev veya restoran uyarlamasıdır.
“Urfa şıllık tatlısı” olarak da bilinen bu yöresel lezzet, 20 Kasım 2017’de Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 232 numarayla mahreç işaretiyle tescil edilmiştir. Urfa şıllık tatlısı hakkında bilgi ararken tescilli usulle farklı mutfak uyarlamalarını birbirinden ayırmak, tarifi doğru anlamaya yardımcı olur.
Tescilli tarifin malzemeleri
Tescilli tarifin temel bileşenleri üç bölümde toplanır. Sentezde ölçüler yer almadığından burada kesin miktarlar verilmemiştir; hazırlanacak porsiyona göre ölçülendirme gerekir.
- Şıllık ekmeği için: un, su ve tuz
- İç dolgu için: iri dövülmüş ceviz
- Şerbet için: şeker, su ve Urfa sadeyağı
Bazı ev ve restoran tariflerinde hamura süt, yumurta veya kabartma tozu eklenebilir. Bunlar tescilli tarifin un, su ve tuzdan oluşan hamurundan farklı uyarlamalardır. Sütlü bir krep hamuru kullanmak mümkün olsa da bunu geleneksel tescilli usulle aynı tarif gibi sunmamak gerekir.

Şıllık tatlısı nasıl yapılır?
- Hamuru hazırlayın. Un, su ve tuzu akışkan, pürüzsüz bir hamur olana kadar karıştırın. Hamur, tavaya döküldüğünde ince bir tabaka hâlinde yayılabilmelidir.
- Şıllık ekmeklerini pişirin. Tavayı hafifçe yağlayın. Hamurdan ince bir kat döküp iki yüzünü pişirin. Bu ince akıtmaları, tatlının katlarını oluşturmak üzere bir kenara alın.
- Cevizle şekillendirin. Akıtmaları tepsiye üst üste dizerken aralarına iri dövülmüş ceviz serpin. Alternatif olarak cevizli katları rulo şeklinde sarıp dilimleyin.
- Şerbeti hazırlayıp servis edin. Şeker, su ve Urfa sadeyağıyla hazırlanan sıcak şerbeti tatlının üzerine gezdirin. Genellikle sıcak veya ılık servis edilir; üzerine fıstık eklemek de mümkündür.
İki sunum biçimi de şıllık tatlısının yöresel anlatımlarında yer alır: tepsiye kat kat dizme, cevizli katları bir arada sunarken rulo yönteminde tatlı dilimlenerek servis edilir. Şerbetin sıcak, tatlının ise sıcak ya da ılık olması geleneksel sunum tarifinin parçasıdır.
Hamur ve sunumda dikkat edilecekler
Hamuru tavaya çok kalın dökmemek, ince ve esnek şıllık ekmekleri elde etmeyi kolaylaştırır. Akıtmalar pişerken tavayı hafifçe yağlamak yeterlidir; fazla yağ kullanmak ince hamurun dokusunu ağırlaştırabilir. Cevizi iri dövmek, iç dolguda belirgin bir doku bırakır.
Şerbeti hazırlarken tescilli bileşenler olan şeker, su ve Urfa sadeyağını esas alın. Şerbet miktarını ve tatlıya döküş biçimini kendi hazırladığınız porsiyona göre ayarlayın; tariflerdeki ek malzemeler veya ölçüler tescilli tarifin bileşenleriyle karıştırılmamalıdır.

Adı, yöresel yeri ve coğrafi işareti
Şıllık adı için Kürtçedeki “ıslak” anlamıyla ilişki kuran açıklamalar yaygındır. Bununla birlikte Farsça ve Ermenice köken iddiaları da bulunur; adın etimolojisi kesinleşmiş değildir. Adıyaman mutfağında şilke veya şileki adıyla bilinen benzer çeşitler vardır; bazı yöresel versiyonlarda pekmez kullanılabilir. Bunlar, Şanlıurfa’nın tescilli tarifinden ayrı yöresel varyasyonlardır.
Şanlıurfa’da şıllık, sıra gecelerinde, sahaniye sofralarında ve geleneksel toplantılarda ikram edilen tatlılardan biridir. Kentin coğrafi işaretli tatlıları arasında peynirli kadayıf, zerde ve peynirli helva da anılır. Şıllık, kendine özgü ince akıtması, ceviz dolgusu ve sadeyağlı şerbetiyle bu mutfak geleneğinin ayrı bir parçasını oluşturur.




Leave a Comment