Karadeniz börekleri denince en çok öne çıkan lezzet, muhallebi dolgulu ve şerbetli Laz böreğidir. Ancak bölgenin hamur işi kültürü tek bir tariften ibaret değildir: Doğu ve Batı Karadeniz’de farklı adlarla anılan börekler ve fırın işleri bulunur. Malzemeler ve yapım biçimleri yöreye, hatta aile tarifine göre değişebilir.
Karadeniz mutfağında börek kültürü
Evde açılan ince yufka ve tereyağı, bölgenin pek çok hamur işinde belirleyici unsurlardandır. Karadeniz mutfağı denince akla gelen yemekler ve hamur işleri de bu çeşitliliği tamamlar. Börekler; kuymak, mısır ekmeği ve siron gibi yöresel lezzetlerle aynı sofrada yer bulabilir.
Karadeniz’e özgü bir börek ararken, ülkenin farklı bölgelerinde de yapılan su böreği veya kol böreği gibi yaygın çeşitlerle yöresel tarifleri birbirinden ayırmak faydalıdır. Laz böreği, tatlı iç harcıyla bu alışılmış tuzlu böreklerden ayrılır.

Karadeniz börek çeşitleri nelerdir?
Laz böreği, bölgeyle en güçlü biçimde özdeşleşen örnektir; özellikle Artvin ve Doğu Karadeniz’le anılır. Batı Karadeniz’de ise çullu börek, bükme ve sini çöreği gibi yöresel hamur işleri öne çıkar. Kanzılı börek adı da bazı yerel anlatımlarda geçer. Bu adların her yerde aynı tarife karşılık geldiğini varsaymamak gerekir; malzeme ve hazırlanış yöreden yöreye farklılaşabilir.
Bu nedenle “Karadeniz börek çeşitleri” tek ve değişmez bir liste anlamına gelmez. Bazı yörelerde tepside hazırlanan ya da fırında pişirilen işler, başka yerlerde farklı adlarla anılabilir. Çullu börek ve kanzılı böreğin ayrıntıları için de yerel tarif ve adlandırmaları esas almak en sağlıklı yaklaşımdır.
Laz böreği tatlı mı, tuzlu mu?
Laz böreğinin bilinen temel biçimi tatlıdır: İnce hamur katlarının arasına muhallebi konur, börek piştikten sonra şerbetlenir. Böylece dışı kat kat hamurdan, içi yumuşak muhallebiden oluşan bir tatlı ortaya çıkar. Bazı anlatımlarda cevizli veya peynirli tuzlu varyasyonlardan söz edilse de Laz böreği denince akla gelen ana karakter muhallebili ve şerbetli olanıdır.
Genel yapımında hamur ince açılır, katlar tereyağıyla hazırlanır ve muhallebi katların arasına dengeli biçimde yayılır. Pişen böreğe şerbet eklenir. Malzeme oranları ve uygulama ayrıntıları tariften tarife değiştiğinden, daha ayrıntılı bir örnek için Artvin Laz böreği tarifi incelenebilir.

Yöresel börek yaparken nelere dikkat etmeli?
İnce açılmış yufka, böreğin katlarını belirginleştirir; taze ve kaliteli tereyağı ise hamura lezzet ve doku kazandırır. İç harcı da hamur katlarının önüne geçmeyecek, her dilimde dengeli hissedilecek miktarda kullanmak gerekir. Laz böreğinde muhallebinin katlar arasında eşit dağılması ve şerbetin böreğin tatlı karakterini desteklemesi önem taşır.
Yöresel tariflerde tek bir standart ölçü ya da yöntem bulunmayabilir. Bu yüzden çullu börek, bükme veya diğer yerel fırın işlerini denerken tarifin geldiği yöreye ait malzeme ve hazırlama biçimini korumak, sonucun karakterini daha iyi yansıtır.
Böreklerin yanındaki Karadeniz lezzetleri
Karadeniz sofrası hamur işleriyle sınırlı değildir. Mısır ekmeği ve siron, böreklerle birlikte anılabilecek yöresel hamur işi seçenekleridir; kuymak ise bölgenin bilinen tamamlayıcı lezzetleri arasındadır. Hangi böreğin hangi yemekle sunulacağı yöresel alışkanlıklara ve sofranın içeriğine bağlıdır.




Leave a Comment